Շագանակագեղձի բարորակ գերաճ` ադենոմա

Շագանակագեղձի բարորակ գերաճը տղամարդկանց շրջանում հաճախակի հանդիպող հիվանդություններից է: Այն զարգանում է 45-50 տարեկանից հետո` օրգանիզմում տեղի ունեցող հորմոնային հավասարակշռության խախտման հետևանքով, որը հանգեցնում է շագանակագեղձի գերաճի և ուղեկցվում օրգանիզմի մի շարք համակարգերում առաջացող տեղաշարժերով: Այդ պատճառով էլ հաճախ շագանակագեղձի ադենոմայի դեպքում անհրաժեշտ է լինում որոշել սրտանոթային, շնչառական, նյարդային համակարգերի, լյարդի ֆունկցիոնալ վիճակը, որոնց մանրազնին հետազոտությունից հետո միայն կարելի է մտածել հիվանդության կանխարգելման կամ հետագա բուժման մասին:

Նախանշանները

Հիվանդությունը զարգանում է շատ աննկատ, սկսվում է հաճախամիզությամբ, հիմնականում ցերեկը, իսկ հետագայում անհանգստացնում է նաև գիշերը` երբեմն 8 և ավելի անգամ: Շագանակագեղձը մեծանալով` սեղմում է միզուկին, դժվարացնելով մեզի արտահոսքը: Միզապարկի պատերը հաստանում են, ծավալը` փոքրանում, որի հետևանքով ներմիզապարկային ճնշումը մեծանում է` մինչև 4 անգամ, միզապարկում առաջանում են տրաբեկուլաներ` միջնորմներ և դիվերտիկուլներ` խոռոչներ: Նեղացած լուսանցքից մեզը դուրս մղելու համար միզապարկի պատերն ավելի ուժեղ են կծկվում, որի պատճառով այն կարող է մղվել ոչ միայն միզուղով, այլև հակառակ ուղղությամբ` դեպի երիկամներ, և հանգեցնել դրանց գործունեության խանգարման: Ժամանակի ընթացքում, միզապարկի պատերը թուլանում են, առաջանում են բորբոքային երևույթներ, միզածորաններում ու երիկամներում ճնշումը բարձրանում է, որի հետևանքով դրանց խոռոչները լայնանում են, առաջանում է երիկամային անբավարարություն:

Միզելու ժամանակ միզապարկը լիովին չի դատարկվում և մեզը հոսում է քիչ-քիչ, երբեմն էլ` կաթիլներով: Նման դեպքում անհրաժեշտ է դիմել համապատասխան մասնագետի:

Զարգացման փուլերը

Հիվանդությունը զարգանում է երեք փուլով:

Առաջին փուլին բնորոշ են միմիայն միզարտադրության խանգարումները. միզապարկում մնացորդային մեզ չի լինում, վերին միզուղիներն ու երիկամները գործում են նորմալ:

Երկրորդ փուլում միզապարկի ֆունկցիան զգալիորեն խանգարվում է, այն լրիվ չի դատարկվում, վերին միզուղիների ու երիկամների աշխատանքը խաթարվում է, և աստիճանաբար զարգանում են երիկամների քրոնիկական անբավարարության երևույթներ (բերանում չորության, ծարավի զգացում և այլն):

Երրորդ փուլում միզապարկի ֆունկցիան խանգարվում է, միզածորաններն ու երիկամները լայնանում են (ուրետերոհիդրոնեֆրոզ), առաջանում է երիկամային քրոնիկական անբավարարություն: Այս փուլին բնորոշ են միզապարկի գերլցվածությունը, մեզի լրիվ կանգը և կաթիլ-կաթիլ ակամա արտադրությունը, արյան մեջ ազոտի մակարդակի բարձրացումը, որն արտահայտվում է գլխացավով, սրտխառնոցով, ընդհանուր թուլությամբ, ախորժակի անկումով:

Հիվանդությունը սկզբնական փուլում կարելի է կանխարգելել: Խորհուրդ է տրվում միզելու ցանկության դեպքում մեզը չպահել, աշխատել միզապարկը դատարկել, ոտքերը չմրսեցնել, խուսափել փորկապությունից, օգտագործել ավելի շատ միրգ, բանջարեղեն, հեղուկներ, սահմանափակել խմորեղենի և ալկոհոլային խմիչքների քանակը, ունենալ կանոնավոր սեռական հարաբերություններ, ավելի շատ շարժվել: Բազկաթոռը և մահճակալը պետք է լինեն կիսափափուկ: Խորհուրդ է տրվում քնել կողքի վրա:

18-ամյա տղամարդու շագանակագեղձի քաշը սովորաբար 20 գրամ է, հետագա 25 տարիների ընթացքում դրա կառուցվածքն ու քաշը մնում են անփոփոխ: Սակայն արդեն 60 տարեկանում բարորակ գերաճ է նկատվում տղամարդկանց 50%-ի, 80 տարեկանում` 80%-ի, իսկ որոշ տվյալների համաձայն` 90%-ի մոտ: Ընդ որում, ադենոմայի քաշը կարող է հասնել նույնիսկ 400 գրամի:

Չպետք է մոռանալ, որ բնությունը ևս դեղորայքներին համարժեք միջոցներ ունի: Դեղաբույսերը կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր են պարունակում և դրանցից պատրաստված միջոցները բժշկի խորհրդատվությամբ օգտագործելու պարագայում կարող են զգալիորեն թեթևացնել, որոշ դեպքերում նաև բուժել հիվանդությունը: 

Շագանակագեղձի ադենոմայի դեպքում արդյունավետ են եղինջի, դդմի եփուկը կամ մզվածքը, մաղադանոսի, նեխուրի հյութը, իսկ բուժիչ ազդեցությունն ուժեղացնելու նպատակով կարելի է զուգահեռ օգտագործել դդմի կորիզներ, սոխ, սխտոր, ծաղկափոշի, մեղր:

Եղինջի սպիրտային մզվածքը (եղինջը կամ դրա արմատները աղացեք, լցրեք ապակյա տարայի մեջ, ավելացրեք 45%-անոց սպիրտ, այնքան, որ հումքը ծածկվի 1-2 սմ, թրմեք 2 շաբաթ` ամեն օր խառնելով) ընդունեք օրական 3 անգամ, 1-2 թեյի գդալ, ուտելուց կես ժամ առաջ, նախապես լուծելով 1/3-1/2 բաժակ ջրում: Խորհուրդ է տրվում միաժամանակ ուտել մեկ թեյի գդալ մեղրի հետ խառնած ծաղկափոշի, իսկ դդմի հում կորիզները կարելի է ուտել օրվա բոլոր ժամերին:

Առաջարկվող դեղաբույսերի հակաբորբոքային հատկությունների շնորհիվ դրանց ազդեցությունը օգտագործման առաջին իսկ օրերից նկատելի է և թվում է, թե բոլոր խնդիրներն արդեն անցյալում են, սակայն որոշ ժամանակ անց հիվանդությունը կարող է կրկնվել և ավելի ծանր ընթացք ստանալ` առաջացնելով սուր միզակապություն: Այդ իսկ պատճառով բուժումը պետք է անպայման ուրոլոգի հսկողության ներքո իրականացնել:

Շագանակագեղձի ադենոմայի բարդություններից խուսափելու համար անհրաժեշտ է`

• 40 տարեկանից հետո այցելել ուրոլոգի և հետազոտվել, նույնիսկ եթե նախանշաններ և բողոքներ չկան:
• Ապրել ակտիվ ֆիզիկական, ինչպես նաև կանոնավոր սեռական կյանքով:
• Օգտագործել E վիտամինով, սպիտակուցներով և չհագեցած ճարպերով հարուստ սնունդ:
• Օգտագործել հացահատիկներ, բանջարեղեն, մրգեր, հատապտուղներ:
• Խուսափել մսեղեն չափազանց շատ օգտագործելուց:
• Խուսափել գերսառեցումից և գերտաքացումից:
• ուսափել ալկոհոլ օգտագործելուց (հատկապես գարեջրից, շամպայնից և այլն):

Ադենոման վաղ հայտնաբերելու և բարդություններից խուսափելու համար պետք է պարբերաբար հետազոտվել, մանավանդ որ ժամանակ առ ժամանակ հանրապետության տարբեր բուժհաստատություններ տղամարդկանց համար բաց դռների օր են հայտարարում: Մի մոռացեք, որ հիվանդության վաղ հայտնաբերումն արդյունավետ բուժման գրավականն է: 

Այս խորհուրդներին հետևելու դեպքում երկար ժամանակ կարելի է խուսափել վիրահատական միջամտությունից: Բարձիթողի վիճակի դեպքում զարգանում է երիկամների քրոնիկական անբավարարություն, և վիրահատական միջամտությունը դառնում է անխուսափելի:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ